Nog voor het gesprek begint, geeft Milou Brand ons een zelfontworpen sticker: ‘Let op: geld sparen kost geld.’ We zitten in Café De Druif aan het Rapenburgerplein in Amsterdam, een oud bruin café waar volgens de overlevering vroeger VOC-lieden over de vloer kwamen. De sticker past bij de manier waarop Brand over geld schrijft: ingewikkelde financiële onderwerpen terugbrengen tot herkenbare voorbeelden. Haar recent verschenen boek Zwemmen in het geld staat vol metaforen, vergelijkingen en eigen tekeningen.

Dat Brand tegenwoordig vrijwel dagelijks met beleggen bezig is, had ze zelf niet voorzien. Toen ze out of the blue door een onbekende gevraagd werd om mee te werken aan een podcast over beleggen, had Brand nauwelijks ervaring met aandelen. Ze had net apparatuur gekocht om zelf podcasts te gaan maken en wilde vooral die investering terugverdienen. “Als deze gek mij wil betalen voor een podcast waar niemand naar gaat luisteren, prima”, dacht ze destijds. Die ‘gek’ was Pim Verlaan, een techondernemer die zijn eigen kennismaking met beleggen wilde vastleggen in een podcast.

De podcast Jong Beleggen werd het begin van een onverwachte loopbaan in de financiële media. De ruim tweehonderd afleveringen ervan zijn samen al zo’n 14 miljoen keer beluisterd. Brand presenteert inmiddels bij BNR, en schrijft columns voor Het Financieele Dagblad. “Ik heb echt veel van Pim geleerd. Niet alleen over beleggen, trouwens.”

Je begon de podcast Jong Beleggen als iemand die nauwelijks iets over beleggen wist. Wat hield je destijds tegen om te beginnen?
“Allereerst kon ik niet zo veel geld missen, dus had ik het idee dat beleggen voor mij geen zin had. Ook dacht ik dat je om succesvol te zijn de toekomst zou moeten kunnen voorspellen en zou moeten weten welke bedrijven het morgen goed gaan doen. Daar had ik helemaal geen verstand van. Daarom voelde de hele financiële wereld als niet echt iets voor mij. Ik dacht dat ik het ook wel zou redden als ik het gewoon negeerde. Maar toen Pim mij vertelde over het rente-op-rente-effect en ik goed doorkreeg wat exponentiële groei op lange termijn kan doen, zelfs met een beperkt bedrag per maand, begon dat langzaam te draaien. Toch was ik in het begin niet heel erg overtuigd. Ik dacht vooral: het kan vast niet zo veel kwaad. Dat ik na mijn eerste aankoop geloofwaardiger zou zijn in de podcast was ook mooi meegenomen, natuurlijk. Inmiddels ben ik volledig doordrongen van het belang van beleggen. Ik kan nog steeds geen keuzes voor anderen maken, maar benadruk wel dat het slim is om te weten wat er met je koopkracht gebeurt als je níét belegt.” 

Je bent de financiële sector binnengekomen als leek, maar loopt inmiddels al wat jaren rond. Kloppen de clichés?
“Het beeld dat de sector vooral bestaat uit grijze mannen in pak, klopt ergens denk ik nog wel. Dat ik niet helemaal aan dat beeld voldoe, is geen obstakel gebleken. Ik ben overal met open armen ontvangen. Ik weet niet of iedereen me altijd serieus neemt, maar dat kan me ook niet zoveel schelen.”

Een nieuwe wereld staat normaal garant voor verrassingen. Ook in dit geval?
“Wat me positief heeft verbaasd is dat bijna iedereen ontzettend optimistisch is. Je vindt er bijna geen negatievelingen tussen. Vanuit de mediawereld ben ik gewend dat de focus meer gaat naar wat er allemaal níét goed gaat in de wereld. Aan de andere kant is de financiële wereld erg goed in dingen onnodig ingewikkeld maken. In zekere zin hebben financieel adviseurs en fondsbeheerders werk omdat mensen denken dat het te moeilijk is om zelf te doen. Hoe minder we weten en hoe moeilijker het lijkt, hoe eerder we externe hulp nodig hebben. Dat zorgt voor verkeerde prikkels. Soms vraag ik me af of mannen die in een taaie financiële podcast met elkaar praten of gortdroge stukjes schrijven wel zelf helemaal begrijpen waar ze het over hebben, of dat ze gewoon met elkaar meepraten om interessant te klinken. En dat terwijl beleggen helemaal niet zo ingewikkeld hoeft te zijn. Blijkbaar is het een stuk lastiger om iets in begrijpelijke taal te vertellen.” 

En dus besloot je een boek over beleggen te schrijven...
“Ja, het leek me leuk om financiële onderwerpen begrijpelijk op te schrijven. Tien jaar geleden zou ik zelf nooit een non-fictieboek uit de schappen hebben getrokken, laat staan eentje over financiële zelfhulp. Mijn boek is bedoeld voor mensen die dat ook niet zouden doen. Eigenlijk heb ik een boek geschreven voor een doelgroep die daar helemaal niet op zit te wachten.”

Past dat wel bij een finfluencer, een boek van papier?  
“Finfluencer? Zo zie ik mezelf liever niet. Ik heb me lang verscholen achter het feit dat ik niet word betaald door welke financiële instelling dan ook om een product voor hen te promoten. Als je dat wel doet, verlies je deels je onafhankelijkheid en ben je een finfluencer. Ik zie mezelf vooral als financieel journalist. Nu ik een boek heb geschreven, heb ik natuurlijk wel iets te verkopen. Ben ik daarmee een finfluencer? Laat de lezer maar beslissen.”  

Wat moet je als belegger met nieuws over de financiële wereld?  
“Al het kortetermijnnieuws kun je als langetermijnbelegger in principe negeren. Je kunt in principe ook zonder ‘mijn’ BNR Beurs. Het is een beetje de RTL Boulevard van de beurswereld. Ik zeg dat met het grootste respect, want het is heel leuk om op de hoogte te blijven van het laatste nieuws, maar het is voor een groot deel entertainment. Als je puur wilt leren beleggen heb je niet veel nodig. Dat betekent niet dat al die andere informatie geen waarde heeft. Het kan je ook helpen om te leren denken als een ondernemer, je inspireren om zelf een bedrijf te starten of je helpen de wereld om je heen beter te begrijpen.” 

Je bent soms kritisch op analisten. Waar komt die scepsis vandaan?  
“Dat komt door de perverse prikkels die kunnen spelen. Analisten zijn afhankelijk van de informatie die ze van bedrijven krijgen. Ze moeten daarom zorgen dat ze toegang blijven houden tot die informatie. Als je als analist heel kritisch bent, moet je je afvragen: kan ik het wel zo opschrijven of ben ik dan mijn liaison kwijt? Daarom schrijven ze misschien niet altijd helemaal vrij. Ik wil niet alle analisten verdacht maken, maar ik houd wel in mijn achterhoofd dat er meer belangen kunnen spelen dan alleen het mijne. Als belegger kan een analistenrapport nuttig zijn, maar meer als start voor je eigen onderzoek. Dat geldt niet voor koersdoelen; daar geloof ik niet in. Analisten zullen ongetwijfeld hun werk grondig doen en noeste arbeid leveren, maar een koersdoel is vaak toch ook de paaltjes telkens wat verschuiven op het moment dat het uitkomt. Een koersdoel kan houvast geven voor beleggers die niet weten wat ze aan het doen zijn. Maar als dat het geval is, zou je eigenlijk niet in individuele aandelen moeten beleggen.” 

Je bent zelf overtuigd van de passieve aanpak en gelooft in indexbeleggen. Je podcastcompagnon heeft een geconcentreerde, actieve aandelenportefeuille en wil de markt verslaan. Botst dat weleens?  
“Nee, eigenlijk nooit. Als je een podcast zou moeten maken puur over het hoe en waarom van beleggen in indexfondsen, ben je na een paar afleveringen wel uitgepraat. Ik vind het leuk om met Pim te praten over bedrijven, ze te analyseren om zo te doorgronden wat wel en niet werkt. Hoe meer ik leer, bijvoorbeeld over verschillende verdienmodellen, hoe interessanter het wordt. Dat komt voort uit journalistieke interesse, mijn beleggersgedrag verandert er niet echt door.”

Aandelen selecteren en de markt stelselmatig verslaan lukt maar weinigen. Vind je de actieve strategie van anderen niet een beetje naïef?
“De markt verslaan? Ik denk niet dat het ze gaat lukken, de lieverds. Dat zeg ik met ontzettend veel bewondering, want ik waardeer hun ambitie. Als je er heel veel tijd in wilt steken omdat je het ook echt heel erg leuk vindt, dan kan het een leuke toevoeging aan je leven zijn. Of dat nou extra rendement oplevert of niet. Beleggen is geen wedstrijd. Iedereen doet het voor zichzelf. Daarom heb ik ook geen missie of zendingsdrang over mijn strategie. Dat heb ik ook niet tegenover mensen die niet beleggen, ik wil ze alleen laten zien wat mogelijk is en dat ze er hun voordeel mee kunnen doen. Over dertig jaar hoor je mij ook niet zeggen: ‘Had het nou maar net als ik gedaan, o, wat dom.’ Het allerbelangrijkste is dat mensen doen wat goed voor hen is en wat bij hen past. Als ik érgens evangelistisch in zou staan, is dat het.” 

In je boek noem je beleggen, net als zwemmen, een basisvaardigheid. Wie zou mensen die vaardigheid moeten aanleren: scholen, de overheid?  
“Ik ben daar nog niet helemaal over uit. Ik zie het niet helemaal voor me dat we straks een vak ‘personal finance’ krijgen op school. Op een bepaalde manier is het een taak voor de overheid. Het is namelijk zonde dat vermogende families hun kinderen uit ervaring kunnen uitleggen hoe beleggen werkt en waarom het zo belangrijk is, en dat bij minder vermogende families vaak alleen het belang van sparen wordt meegegeven. Over tijd verliezen zij koopkracht en wordt de kloof tussen beide groepen groter. Ik denk daarom dat het goed is als meer mensen toegang krijgen tot veilige en begrijpelijke informatie over beleggen. Je merkt dat het tij langzaam begint te keren, bijvoorbeeld aan recente uitlatingen van de AFM. Toch heeft beleggen nog steeds een imagoprobleem, en wordt er vaak terughoudend op gereageerd. Dat merk ik ook als ik te gast ben bij talkshows: die zijn als de dood dat ik er ‘reclame’ voor zou maken. Wat dat ook moge inhouden.” 

Als we over dertig jaar je boek opnieuw zouden lezen, welke boodschappen staan dan gegarandeerd nog overeind, en waar heb je twijfels over?  
“Het allerbelangrijkste is dat je moet starten en de eerste paar jaar door moet komen. Het succes van beleggen vind je vooral op de lange termijn en in de staart. Dus je hebt jezelf er enorm mee als je er niet mee begint of er te snel mee stopt. Het tweede is de kracht van aandeelhouderschap. Daardoor sta je niet alleen als consument aan de kant die stijgende prijzen moet incasseren, maar deel je ook mee in groeiende winsten, en profiteer je van waarde die wordt gecreëerd. Twijfels heb ik ook. Dat is goed, want je eigen overtuigingen kritisch bekijken is belangrijk. Zo zag ik recent een video over de ‘asset meltdown hypothesis’: een scenario waar door toenemende vergrijzing langetermijngroei van aandelenkoersen geen garantie meer blijkt. Hoewel ik dat niet als waarheid aanneem, zet het me wel aan het denken. Door er met anderen over te praten probeer ik een tegenwerping te bedenken. Want ik geloof, en dat is dus een geloof, in economische groei. Dat de mens nieuwe oplossingen bedenkt, productieprocessen beter maakt en dingen efficiënter zal doen. Daar vloeit op de lange termijn waarde uit voort. Toch sta ik ervoor open ook daarover aan het wankelen te worden gebracht.”